Tarımın Bilgi Bankası

Tıbbi ve aromatik bitkilerde Türkiye ne durumda?

Tıbbi ve aromatik bitkiler konusunda en çok araştırma yapmış isimlerden biri olan Akdeniz Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Derneği Yönetim Kurulu Başkanı ve Kilis 7 Aralık Üniversitesi Mercidabık Ziraat Fakültesi Dekan Vekili Prof. Dr. Nazım Şekeroğlu, TKDK'nın Kırsal Kalkınma Dergisine tıbbi ve aromatik bitkilerle ilgili kapsamlı bilgiler verdi.

Tıbbi ve Aromatik Bitkiler denince ne anlaşılmalıdır?

1 / 10
Bileşimindeki biyoaktif maddeler, fitokimyasallar dediğimiz maddelerden ötürü insan sağlığı üzerine olumlu etki yapan, çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılan bitkiler olarak genel bir tanımlama yapabiliriz. Ancak biz bu bitkileri günlük hayatımızda gıda, kozmetik, tekstil ve dini ritüeller gibi alanlarda da kullanıyoruz.

Türkiye’de bu gibi kaç çeşit bitki türü bulunuyor?

2 / 10
Türkiye florasında 12 bin tür, 14 bine yakın da bitki taksonu doğal olarak yetişiyor ve bu bitkilerin bin kadarının Etnobotanik anlamda kullanıldığı tahmin ediliyor. Ticari anlamda ise yaklaşık 400 farklı bitkinin yurt içi veya yurt dışına pazarlandığı belirtiliyor.

Türkiye’de en çok üretilen tıbbi ve aromatik bitkiler hangileri?

3 / 10
Ülkemizde doğadan en fazla toplanan ve üretimi yapılan bitkilerin başında kekik, haşhaş, defne, adaçayı, biberiye, dağ çayı, keçiboynuzu, soğanlı ve yumrulu bitkiler geliyor. Kimyon, anason, kişniş, çörekotu, çemen, gül, şerbetçiotu ve lavanta bitkileri ise tarla üretimi bakımından giderek artan ürünler. Son yıllarda şeker otu (stevia), ekinazya, kinoa gibi yeni ürünlerin de üretiminde artışlar yaşanıyor. Ülkemizde resmi rakamlara göre 120 bin dekarlık bir alanda üretim yapılıyor.

Ülkemiz tıbbi ve aromatik bitkiler bakımından dünyada hangi konumda bulunuyor?

4 / 10
Anadolu toprakları 3 bitki coğrafyasının kesiştiği bir konumda yer alıyor. Bunlar, İran/Turan-Akdeniz-Avrupa/Sibirya bölgeleri. Dünya üzerinde de toplamda 7 ila 8 bitki coğrafyası var. Avrupa’nın tamamındaki bitki türü 9-11 bin arasında iken Türkiye’deki tür sayısı 12 binin üzerinde. Dolayısıyla Türkiye bir bitki cenneti. Ülkemizde sadece 100’den fazla kekik türü var. Bu doğrultuda Türkiye tıbbi ve aromatik bitki üretiminde dünyada ilk 10 içerisinde yer alıyor.

Türkiye’de hangi ürünlere daha çok talep var? İç tüketim nasıl?

5 / 10
Ülkemizde daha çok baharat ve bitkisel çay olarak kullanılan bitkiler ön plana çıkarken, ithal edilenlerde altın çilek, kırmızı yemiş (red berry), mate çayı ve gıda takviyelerinin satışı dikkat çekiyor. Zayıflamaya yardımcı, şeker düşürücü bitkilere olan talep sürekli artarken, kış döneminde de bağışıklık sistemini güçlendirici bitkilere yönelim daha fazla oluyor.

Türkiye’de tıbbi ve aromatik bitkiler pazarının hacmi nedir? Sektörün ihracatı ne durumda?

6 / 10
Türkiye’de resmi rakamlara göre ham madde olarak 200 milyon dolarlık bir tıbbi ve aromatik bitkiler pazarı var. Ancak uzmanların görüşü doğrultusunda resmi olmayanlarla birlikte pazarın büyüklüğünün 500 milyon dolardan fazla olduğu tahmin ediliyor. Türkiye; kekik, defne, meyan kökü, ıhlamur, adaçayı, biberiye, meşe palamudu gibi ürünleri ihraç ederek yıllık 150 milyon dolar döviz kazanıyor. 2023 hedeflerinde tıbbi ve aromatik bitki ihracatı hedefi ise 2 milyar dolar olarak yer alıyor. Türkiye’nin bu alanda temel ihracat pazarı ise Almanya’dır. Ancak burada şunu da belirtmek gerekir ki Türkiye’nin bu alandaki ihracatının %90’ı ham madde şeklindedir. Bu da standardizasyon eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Bir de ülkemizde bu sektörün gelişimi açısından yerel borsaların kurulması gerekir. Örneğin Denizli’de bir kekik borsası kurulmalı ki üretimde çok güçlü olduğumuz bu bitkinin ticaretinde de söz sahibi olmalıyız.

En çok ithal ettiğimiz bitkiler hangileri?

7 / 10
Türkiye’nin tıbbi ve aromatik bitki ithalatında baharatlar öne çıkıyor. Bu noktada karabiber, tarçın, karanfil, zencefil, hindistan cevizi ve sumak en çok ithal edilenler arasında bulunuyor.

Dünyada bu konuda söz sahibi ülkeler hangileri?

8 / 10
Dünyada tıbbi ve aromatik bitkiler konusunda Almanya, ABD, Japonya, Çin ve Hindistan ön plana çıkıyor. Ancak özellikle kozmetik ve parfümeri alanında kullanılan bitkilerde Fransa tekel konumundadır. Uzakdoğu menşeili bitkilerin ticareti Singapur üzerinden yönetilmektedir.

Ülkemizde değeri anlaşılmamış bir bitki var mı, daha çok yetiştirilmesi gereken?

9 / 10
Mantarların bitki olup olmadığı hala tartışılıyor ama trüf mantarı üretimi çok önemli. Dünyada trüf mantarının kilosu 2000-5000 avrodan satılıyor. Gurme restoranlarda ve lüks mutfaklarda olmazsa olmaz bir ürün. İspanya bu alanda dünya birincisi ve yıllık sadece mantardan kazandığı gelir 2 milyar dolar seviyesinde. Bu ürün aslında ülkemizde doğal olarak yetişiyor. Daha fazla odaklanılması durumunda dünya pazarından biz de pay alabiliriz. Bunlara ilaveten papatya, pire otu, salep, meyan kökü, sumak gibi ürünlerin üretimi daha da artırılmalıdır.

Tıbbi ve aromatik bitkilerde gelecek döneme ilişkin beklentileriniz neler? Yıldızı parlayacak ürünler hangileri?

10 / 10
Gelecek yıllar doğal ürünlere olan talebin artacağı bir dönem olacak. Özellikle dünyada antidepresan ilaçların tüketiminin artmasından ötürü; rahatlatıcı, stres giderici, uykuya geçişi kolaylaştıran rezene/anason, kedi otu, sarı kantaron, lavanta çayı/yağı gibi bitkilerin yıldızı parlayacak. Nasıl ki geçmişte ülkeler zenginliklerini baharat ticaretinden almışlarsa, gelecekte de ülkelerin bitkisel zenginlikleri çok önemli bir hal alacak.

Yorumlar

Bu habere henüz yorum yapılmamış.İlk Yorumu Siz Yapın

Yorum yapmak için:

En sağlıklı 7 baharat! Sağlık
İç Hastalıkları Uzmanı Profesör Doktor Osman Erk, bağışıklık sistemini güçlendiren baharatların; kalp hastalıkları ve kanserden korunmadan kilo vermeye kadar önemli faydaları olduğuna dikkat çekti ve en sağlıklı 7 baharatı şöyle sıraladı...
Tıbbi ve aromatik bitkilerde Türkiye ne durumda? Sağlık
Tıbbi ve aromatik bitkiler konusunda en çok araştırma yapmış isimlerden biri olan Akdeniz Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Derneği Yönetim Kurulu Başkanı ve Kilis 7 Aralık Üniversitesi Mercidabık Ziraat Fakültesi Dekan Vekili Prof. Dr. Nazım Şekeroğlu, TKDK'nın Kırsal Kalkınma Dergisine tıbbi ve aromatik bitkilerle ilgili kapsamlı bilgiler verdi.
Canlı eczane olarak tabir edilen sülükler hakkında bunları biliyor muyuz? Sağlık
Şifası insanlar tarafından yüzyıllar önce fark edilmiş, hastalıkların tedavisinde kullanılan ve aslında yeterince tanınmayan omurgasız canlı, sülük… Anadolu'nun eski yazıtlarında, Mısır, Pers ve Çin'de de sülükle tedavi adı verilen 'Hirudoterapi'ye dair bilgilere rastlanmış ve İbni Sina'dan Osmanlılara kadar uzanmış, oradan da Fransızlar hirudoterapiden yararlanmışlardır.
Uzmanından defnenin önemi Sağlık
Türkiye dünyanın defne yaprağı ve defne yağı ihtiyacının yüzde 95'ini tek başına sağlıyor. Anadolu'nun her yerinde yetişen bu ağaç başka topraklarda yetişmiyor. İngilizler, Anadolu'dan aldıkları fideleri, götürüp ülkelerine dikmişler ama kaliteli bir sonuç alamamışlar.
Antibiyotik Alternatifi Besinler Sağlık
Günümüzde birçok araştırma gereksiz antibiyotik kullanımının vücudun bağışıklık sistemini güçsüzleştirdiğini ve mikroplarla savaşmada yeteneklerini kaybettiğini gösteriyor.